تخت جمشید یکی از شهرهای باستانی ایران است که در کنار نقش رستم و پاسارگاد در فاصله‌ی ۵۷ کیلومتری شیراز واقع شده و پایتخت ایران در زمان هخامنشی بوده است. گردشگران خارجی تخت جمشید را به نام «پرسپولیس» می‌شناسند که به معنی شهر پارسیان است و شبیه به «پرسه پلیس» یعنی نامی است که در گذشته یونانیان بر تخت جمشید نهاده بودند. «تخت» به معنی پایتخت و سکوی بزرگ کاخ و «جمشید» نماد شهریاری و برپاکننده آیین جشن نوروز است. بنابراین تخت جمشید به معنی پایتخت باشکوهی است که شاهی مقتدر در آن پادشاهی می‌کند.

اما نام اصلی این بنای تاریخی «پارسه» است و پس از حمله اسکندر و اعراب به ایران، مردمی که از کنار خرابه‌های این بنا می­گذشتند ، تصاویر حکاکی شده تخت شاهی را می‌دیدند که روی دست مردم بلند شده است و گمان می‌کردند این تصویر همان اورنگ (تخت) جمشید است که فردوسی نیز از آن یاد کرده است و از قدیم، مشهور بوده است. به همین خاطر، این بنا میان عوام به «تخت جمشید» معروف شد. اما نام اصلی آن که در کتیبه‌ها به خط میخی نگاشته‌شده ، «پارسه» است.

تخت جمشید در حدود ۵۰۰ سال قبل از میلاد مسیح به دست داریوش هخامنشی ، پسرش خشایارشاه و نوه‌اش اردشیر اول ساخته شد و نماد قدرت امپراتوری هخامنشی بود. در ساختن بنای تخت جمشید از کارگران ایرانی، مصری، بابلی، عیلامی، یونانی و آشوری استفاده شده است که رعیت دولت هخامنشیان بوده‌اند و بابت این کار مزد دریافت می‌کرده‌اند. تخت جمشید ۲۰۰ سال بعد از اینکه ساخته شد، به آتش کشیده شد و از بین رفت. این بنا به طور کامل از سنگ تهیه شده است و آنچه امروز به نام تخت جمشید شناخته می‌شود، سنگ‌هایی است که از این آتش‌سوزی به جا مانده است و به بخش‌های مختلف این پایتخت باستانی مربوط می‌شود.

کارگران، معماران و هنرمندان زیادی در ساخت کاخ‌ها و زیباسازی آن نقش داشته‌اند. حکاکی نقوش روی سنگ‌ها و سرستون‌ها از برجسته‌ترین آثار تخت جمشید است. یکی از نقوش پرتکرار در تخت جمشید، گل نیلوفر است که نماد شاهان هخامنشی است و در یکی از نقش‌ها، خشایارشاه با عصای شاهی در دست راست و گل نیلوفر آبی در دست چپ، در مجلس بار عام شاهی نشسته و ولیعهد در کنار او نیلوفر آبی را در دست چپ خود گرفته و دست راستش را به حالت احترام بالا نگه داشته است.

هخامنشیان اقامتگاه‌های متعددی داشتند که به صورت فصلی در آن‌ها سکنی می‌گزیدند؛ تخت جمشید اقامتگاه بهاری هخامنشیان بود و کاخ‌های هگمتانه و شوش، اقامتگاه‌های زمستانی هخامنشیان بودند. در تخت جمشید، جشن‌های نوروزی با شکوهی برگزار می‌شد و از سراسر سرزمین‌های تحت سلطه هخامنشیان، برای احترام به پادشاهان، کاروان‌ها و فرستاده‌های سایر امپراتوری‌ها، حاضر می‌شدند.

ورودی تخت جمشید، یک سکو و دو پلکان است که به صورت موازی روبروی یکدیگر قرار گرفته‌اند. در بالای پلکان‌های ورودی، دروازه ملل قرار دارد که به نام «دروازه خشایارشا» و «دروازه بزرگ» نیز مشهور است. دروازه ملل تخت جمشید ده متر ارتفاع دارد و پس از عبور از این دروازه، محوطه کاخ‌های تخت جمشید شروع می‌شود.

در تخت جمشید ۸ کاخ وجود دارد. کاخ های طرف شرقی مجموعه در دامنه کوه رحمت و سه طرف دیگر درون جلگه مرودشت واقع شده است.کاخ «آپادانا»ی تخت جمشید به فرمان داریوش بنا شده است و مخصوص پذیرایی از مهمانان نوروزی بوده است. این کاخ از طریق پلکانی در قسمت جنوب غربی، به کاخ «تچر» یا  «آینه» وصل می‌شود. از کاخ اپادنا در تخت جمشید، تنها ۱۴ ستون باقی مانده است. کاخ تچر به معنی خانه زمستانی است که به فرمان داریوش بنا شده است و اقامتگاه اختصاصی او بوده است. کاخ تچر امروزه به موزه خط تبدیل شده و کتیبه‌های بسیاری در آن وجود دارد.

کاخ «هدیش» مخصوص خشایارشاه بوده و به نام همسر دوم او اسم‌گذاری شده است. این کاخ در مرتفع‌ترین صفه تخت جمشید واقع شده است و به وسیله دو پلکان به کاخ ملکه ارتباط پیدا می‌کند. مورخان حس می‌زنند که آتش‌سوزی بزرگ تخت جمشید از این کاخ شروع شده باشد.

کاخ «ملکه» از دیگر کاخ‌های تخت جمشید است که در نزدیکی کاخ هدیش قرار دارد. کاخ «سه‌در»، «اچ»، «صدستون» و «شورا» نیز از دیگر کاخ‌های تخت جمشید هستند که هرکدام استفاده مخصوص به خود را برای پذیرایی از مهمانان، شورا و جلسات داشته‌اند.

یکی از بزرگ‌ترین بناهای تخت جمشید، ساختمان خزانه شاهنشاهی است که یک تالار ۹۹ ستونی، یک تالار صدستونی، تعدادی سالن، اتاق و دو حیاط خلوت دارد. به عقیده مورخان، ساختمان خزانه مهم‌ترین بنای تخت جمشید بوده است که اشیای قیمتی را در ان نگه می‌داشته‌اند.

سرستون‌ها، مجسمه‌های سنگی، همه و همه اشیاء قیمتی این شهر باستانی هستند اما موزه اصلی تخت جمشید در یکی از کهن‌ترین کاخ‌های تخت جمشید برپا شده است که شامل ایوان، دو نگارخانه و یک تالار می‌شود.

قطعاتی از پرده سوخته تخت جمشید، گل‌میخ های زرین، مهره‌های دوره هخامنشی به رنگ زرد، سیاه، قهوه‌ای روشن و قهوه‌ای تیره از دیدنی‌های جالب موزه تخت جمشید هستند.

تخت جمشید در سال 1310 در فهرست آثار ملی ایران قرار گرفت و  از سال ۱۹۷۹ به عنوان یکی از آثار ثبت شده ی ایران در میراث جهانی یونسکو به شمار    می رود.

برای امتیاز به این پست کلیک کنید
[کل: 0 میانگین: 0]

شیراز

تخت جمشیدشیراز

دیدگاهتان را بنویسید